ROK WYDANIA 2007

Jacek Dutkiewicz, Radosław Śpiewak, Leon Jabłoński, Jolanta Szymańska: Biologiczne czynniki zagrożenia zawodowego. Klasyfikacja, narażone grupy zawodowe, pomiary, profilaktyka
Biologiczne czynniki zagrożenia zawodowego. Klasyfikacja, narażone grupy zawodowe, pomiary, profilaktyka

Jacek Dutkiewicz, Radosław Śpiewak,
Leon Jabłoński, Jolanta Szymańska

Ad punctum, Lublin 2007
(wydanie poprawione, zaktualizowane)

Format: A4; Liczba stron: 160

Cena netto 1 egz.: 55,00 zł

Zamówienia:
GSM: 696 454 124
adpunctum@adres.pl

Prosimy o podawanie liczby zamawianych egzemplarzy oraz danych do faktury VAT.
Płatność przelewem po otrzymaniu przesyłki.


Książka stanowi rozszerzoną i poprawioną wersję "Klasyfikacji szkodliwych czynników biologicznych występujących w środowisku pracy oraz narażonych na nie grup zawodowych".

Informacje o czynnikach biologicznych i o narażonych na nie grupach zawodowych ujęto w przejrzystych, wzajemnie powiązanych tabelach. Pozwalają one na szybkie ustalenie związku między warunkami pracy a zmianami chorobowymi dla poszczególnych grup zawodowych. Tabele te mogą być przydatne podczas zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, określania potencjalnych zagrożeń zawodowych oraz podejmowania niezbędnych działań zapobiegawczych lub naprawczych.
Klasyfikację szkodliwych czynników biologicznych ujęto w tabeli. Zamieszczono w niej następujące dane, charakteryzujące każdy czynnik (lub grupę czynników):
  1. Symbol czynnika składający się z liter określających kategorię (AP = priony, AV = wirusy, BA = bakterie, GRZ = grzyby, PAS = pasożyty wewnętrzne, ROS = czynniki roślinne, ZOO = czynniki zwierzęce inne niż pasożyty wewnętrzne) oraz cyfr określających kolejny numer.
  2. Kategoria czynnika, określająca grupę, do której należy czynnik (np. bakterie) i podgrupę (np. względnie beztlenowe pałeczki Gram-ujemne).
  3. Nazwa łacińska i/lub polska czynnika lub grupy czynników.
  4. Obecność czynnika na liście opublikowanej w Dyrektywie 2000/54/WE [40] (1 = Tak, 0 = Nie).
  5. Obecność czynnika na liście opublikowanej w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia [127] (1 = Tak, 0 = Nie).
  6. Grupa zagrożenia według klasyfikacji Rozporządzenia Ministra Zdrowia (w skali 2-4).
  7. Grupa zagrożenia według klasyfikacji autorów oznaczonej symbolem IMW (również w skali 2-4), z reguły zgodna z klasyfikacją Rozporządzenia Ministra Zdrowia (MZ).
  8. Występowanie czynnika (np. gleba, woda, określone gatunki zwierząt).
  9. Przenoszenie na człowieka (np. powietrzno-pyłowe, bezpośrednie przez kontakt ze skórą).
  10. Działanie na człowieka, które określono następującymi skrótami (Po każdym skrócie, podano bliższe informacje na temat działania chorobotwórczego.):
    • AL alergizujące
    • IT immunotoksyczne
    • RAK rakotwórcze
    • T toksyczne
    • WEK wektory zarazków
    • Z zakaźne, lub inwazyjne
    • ZOO zoonozy
  11. Symbole narażonych grup zawodowych, objaśnione szczegółowo w Części III.
  12. Profilaktyka: hasłowe przedstawienie najważniejszych działań prewencyjnych, ograniczających wpływ danego czynnika na narażoną populację zawodową.
  13. Informacja (zalecona przez WE) na temat dostępności skutecznej szczepionki (1 = Tak, 0 = Nie).
  14. Informacja (zalecona przez WE) na temat konieczności przechowywania akt zdrowotnych narażonego pracownika przez okres dłuższy od 10 lat od ostatniej ekspozycji (1 = Tak, 0 = Nie).
  15. Informacja, czy w piśmiennictwie naukowym dany czynnik został opisany jako zagrożenie zawodowe (1 = Tak, 0 = Nie).
Klasyfikacja szkodliwych czynników biologicznych obejmuje wszystkie czynniki (375) ujęte w Dyrektywie 2000/54/WE plus 275 czynników nowych (w większości o działaniu alergizującym i toksycznym), które w świetle najnowszej wiedzy uznano za istotne zagrożenie, stanowiące częstą przyczynę chorób i dolegliwości pochodzenia zawodowego.
Ogółem w tabeli ujęto 650 czynników lub grup czynników (w nawiasie podano liczbę czynników nowych w porównaniu z Dyrektywą WE):
  • 6 prionów (1),
  • 137 wirusów (13),
  • 186 bakterii (35),
  • 75 grzybów (49),
  • 83 pasożyty wewnętrzne (14),
  • 90 czynników roślinnych (90) i 
  • 73 czynniki zwierzęce inne niż pasożyty wewnętrzne (73).
Jak widać z tego zestawienia, dwie ostatnie grupy czynników (rośliny i zwierzęta) stanowią nowość w porównaniu do Dyrektywy 2000/54/WE i Rozporządzenia Ministra Zdrowia. Ponadto, uwzględniając najnowsze badania naukowe, nie ograniczono listy do taksonów (gatunków, rodzajów, rodzin). Wprowadzono na nią rozpowszechnione w wielu środowiskach pracy grupy substancji pochodzenia mikrobiologicznego, roślinnego lub zwierzęcego o silnym działaniu immunotoksycznym (np. endotoksyny, czyli lipopolisacharydy ściany komórkowej bakterii Gram-ujemnych; lub (1›3)-b-D-glukany, wchodzące w skład ściany komórkowej grzybów), względnie alergizującym (np. pył zbożowy, alergeny białkowe ryb, alergeny białkowe gryzoni laboratoryjnych) lub rakotwórczym (pył drzewny z drewna dębu i buka).
Klasyfikację grup zawodowych także ujęto w tabeli. Dla każdej grupy zawodowej podano
  • Symbol grupy zawodowej, składający się z liter określających kategorię i cyfr określających kolejny numer.
  • Szczegółową nazwęa grupy zawodowej.
  • Symbole biologicznych czynników szkodliwych (określone w części II), na które narażeni są, lub mogą być narażeni pracownicy należący do danej grupy zawodowej.
Ujęto w niej 151 specjalistycznych grup zawodowych (np. hodowcy trzody chlewnej, pracownicy tartaków, pracownicy oddziałów zakaźnych), należących do 22 kategorii, czyli dużych gałęzi gospodarki narodowej (np. rolnictwo, leśnictwo i przemysł drzewny, ochrona zdrowia).


Obie klasyfikacje poprzedza wstęp, w którym poruszono następujące zaganienia:
  1. Szkodliwe czynniki biologiczne w środowisku pracy: definicja i znaczenie
  2. Szkodliwe czynniki biologiczne w środowisku pracy: aktualne problemy
    • Wirusy przenoszone przez krew jako poważne zagrożenie zawodowe
    • Nowe gatunki wirusów, prionów i bakterii jako zagrożenie zawodowe
    • Zarazki przenoszone przez kleszcze jako zagrożenie zawodowe
    • Biologiczne alergeny i toksyny występujące w pyłach organicznych jako poważne zagrożenie zawodowe
    • Zagrożenia biologiczne w nowych środowiskach pracy
  3. Bioterroryzm
  4. Dyrektywy Wspólnoty Europejskiej dotyczące ochrony pracowników przed szkodliwymi czynnikami biologicznymi w środowisku pracy
  5. Polskie akty prawne dotyczące ochrony pracowników przed biologicznymi czynnikami szkodliwymi
  6. Wykrywanie i pomiary biologicznych czynników środowiska pracy
    • Ogólna charakterystyka stosowanych metod
    • Wykrywanie szkodliwych czynników biologicznych w powietrzu środowiska pracy
    • Wykrywanie szkodliwych czynników biologicznych w innych elementach środowiska pracy
  7. Kryteria oceny ryzyka zawodowego
    • Sytuacja prawna
    • Najważniejsze kryteria ustalania zakresu pomiarów
    • Interpretacja wyników pomiarów stężeń czynników biologicznych w środowisku pracy i propozycje wartości normatywnych
  8. Podstawy profilaktyki
    • Szczepienia ochronne wysoce narażonych grup pracowników
    • Stała opieka lekarska i badania profilaktyczne
    • Stosowanie szczególnych zabezpieczeń przy pracy z czynnikami wysoce zakaźnymi
    • Stosowanie środków ochrony indywidualnej (ochron osobistych) w rolnictwie
    • Zapobieganie rozwojowi drobnoustrojów i roztoczy w składowanych surowcach
    • Sprawna wentylacja, hermetyzacja i automatyzacja procesu produkcyjnego, bezpieczne maszyny
    • Bezpieczna biotechnologia
    • Zwalczanie i profilaktyka chorób odzwierzęcych (zoonoz)
    • Oświata zdrowotna
  9. Charakterystyka i objaśnienia klasyfikacji użytej w monografii
    • Klasyfikacja szkodliwych czynników biologicznych występujących w środowisku pracy
    • Klasyfikacja grup zawodowych narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych w środowisku pracy
  10. Piśmiennictwo